महिला माथि हुने गरेका हिंसा- छोटो चर्चा


नबराज पन्थी “पाल्पाली” (कुवेत)
 
महिला बिनाको संसार अधुरो छ । महिला-पुरुष बराबर, महिला र पुरुष एक रथका दुई पाङ्ग्रा हुन, आदी-आदी कुरामा वकालत हुन्छ दैनिक सभा र सेमिनारको बिषय बन्छ । मन्त्री होस् या नेता महिला सम्बन्धी सँघ-संस्थाका प्रतिनिधि सबैको मुखमा महिला हक-हित र अवसर चुनौतिको बिषयमा भाषण गरिरहेका हुन्छन । सुन्तली धामी जस्ता महिलाहरुको ब्यथा पनि ज्युकोत्यु छ,  विश्व २१ औ सताब्दिमा पुगिसकेकोछ । हामी नेपालीको सोंचाइ अझै पनि उही पुरानै महिलाले गर्ने काम भनेको घरको, महिलाले घर समल्नु पर्छ, सन्तान पैदा गर्ने, हुर्काउने आदी । कतै कही केही कुरामा अघी सरि कुरा गरे पोथी बासेको राम्रो हुँदैन भन्न पनि पछी पर्दैन हाम्रो समाज ! यही  रुढीग्रस्त सोचमा अल्झी रहेकोछ आखिर किन भ्इरहेको छ यस्तो ? बिज्ञान र प्रविधीको बिकास कम्पुटर आधुनिकताले सुसज्जित यो युगमा आइपुग्दा पनि हाम्रो सोच कहाँ छ ? महिला हिंसा र  अत्याचारको बिषयमा चर्चा गरेर सकिंदैन सिङ्गो पुस्तक नै तयार हुन्छ । दुई चारजना महिला मन्त्री भए, केही उच्च पदमा पुगे, कसैले जागिर खाए भन्दैमा शहर बजारलाई हेरेर नेपालको गाउँघर अनी कुनाकाप्चालाई बिर्सनु  हुँदैन ।

महिला र पुरुषको स-अस्तित्वबाट निर्माण भएको हाम्रो समाजमा पैत्रिक सोंच भएका पुरातनवादी ब्यक्तिहरु खास गरेर आफ्नो बड्प्पन देखाउनको लागि हिंसाको आगो बालिरहेका हुन्छन । त्यही आगोमा आफ्ना आमा, दिदी, बहिनी, छोरी, बुहारी सबैलाई हालेर सेकाइरहेका हुन्छन । उनिहरुले दु:ख, पिडा, यातना अरुकै आमा, दिदि, बहिनी, छोरी, बुहारीलाई दिएको हो भन्ने सोच्लान तर आखिरमा ति सबै महिला नै हुन । जसले जसलाई पिडा, यातना दिएपनी आखिर हिंसा एउटी महिला माथि भएको हुन्छ । त्यसैले महिला माथि हुने हिंसा एउटा परिवारको मात्र समस्या होइन यो त समाजको अनी देशको नै मुलभुत समस्या हुन आउछ ।

नेपालमा खास गरेर महिला माथि शारीरिक, मानशिक, धार्मिक, आर्थिक तथा राजनीतिक हिंसा हुने गरेको छ । महिलाको इच्छा बिपरित शारिरिक सम्बन्ध राख्नु, बलत्कार गर्नु, उनिहरुलाई पिट्नु-कुट्नु आदी शारीरिक हिंसा हुन भनें विभिन्न डर त्रास देखाएर धम्काउनु, दबाब दिनु मानसिक हिंसा अन्तर्गत पर्दछन । नेपाली समाजमा अझै पनि बोक्सी प्रथा, दाइजो प्रथा कायमै रहेको छ । यिनै प्रथाको नाममा महिलाहरुलाई बोक्सीको आरोप लगाएर दिसा पिसाब खुवाइन्छ, मरणासन्न हुनेगरी पिटिन्छ, गाउँ निकाला गरिन्छ । त्यसैगरी दाइजो प्रथाको नाममा घरमा बुहारीलाई परिवारका सदस्यहरुले अनेक यातना शोषण गर्ने गरेको पाईन्छ । बुहारीलाइ धम्क्याउने, आगो लगाइ जलाएर मार्ने जस्ता निन्दनिय काम हुने गरेको बारम्बार सुन्नमा, पढ्नमा पाईन्छ । महिलाहरु आर्थिक तथा राजनीतिक हिंसाको शिकार पनि हुने गरेका छन । कानुनमा बराबर हैसियत दिईएपनी, व्यावहारमा छोरा र छोरीको बराबर हक नहुनु, महिलाले आफ्नो नामको सम्पति घरजग्गा आफु खुशीले बेचबिखन गर्न नपाउनु आदी पनि एक किसिमको हिंसा अन्तर्गत पर्दछन ।

साथै नेत्रित्व तहमा पुगेका महिलाहरुको अवस्थालाई हेर्दा उनिहरु जति नै योग्य र सक्षम हुँदाहुँदै पनि उनिहरुको आवाज कसैले नसुनी दिने महत्वपूर्ण पदमा राख्न् नमान्नु वा उनिहरुलाई त्यती भरोसा नगर्नुले पनि महिला शोषण भएको बुझिन्छ । राजनीतिक रिसईविको कारणबाट पनि धेरै महिलाहरुले ज्यान गुमाएका छन । हुन त कानुनमा महिला अधिकार संरक्षण नगरेको होइन, नेपालको अन्तरिम संविधान २०६३ को प्रस्तवनामा नै देशमा बिधमान जातिय, लैंगिकयिय, क्षेत्रिय र वर्गिय समस्या समाधान गर्न राज्यको अग्रगामी पुनसंरचना गर्न संकल्प गरिएको छ । यसैगरी धारा १३ ले लिङ्गको आधारमा भेदभाब नगरिने ब्यवस्था गरिएको छ, साथै सशक्तीकरण तथा बिकासको लागी कानुनद्वारा विशेष ब्यवस्था गर्न सकिने कुरा उल्लेख छ ।

यसैगरी, यसै संविधानको भाग ४ को धारा ३५ को उपधारा (८) मा महिला वर्गको शिक्षा, स्वास्थ र रोजगारीको बिशेष ब्यवस्था गरी राष्ट्रिय बिकासमा अधिकाधिक सहभागि बनाउने निती राज्यले लिएको छ । तर यि सबै कानुनका पानाहरुमा मात्र सिमित छन ब्यवहारमा लागु हुन सकेका छैनन । महिला सम्बन्धी समस्यामा कुनै परिवर्तन हुनसकेको छैन । कानुन मात्र बनाएर हुँदैन त्यसको कार्यान्वयन प्रभावकारी हुनु जरुरी हुन्छ । कानुनी सचेतता प्रत्येक मान्छेमा हुनु पर्दछ । नेपालमा सबै कुरा झेल्दै र सहदै आएका महिलाहरु बिदेशमा समेत बिभिन्न तवरले अत्याचारमा परिरहेका हुन्छन रोजगारिको निम्ती खाडी मुलुक जाने महिलाहरुले भोग्नु परेको समस्याको त चर्चा गरेर साध्य छैन । यसमा पनि घरेलु काममा जाने महिलाहरुको समस्या झनै कष्टकर पिडादायी छ । कतीले घर मालिकबाट हुने शारीरिक मानशिक शोषण खेप्नु परेको छ, यातना सहन परेको छ, त कतिलाइ दलालले झुक्यार कोठि-कोठिमा पुर्‍याएका छन त कतिले बिना गल्ती जेलको चिसो हावा खानु परेको छ । कसैले दु:ख, पिडा, यातना र अत्याचार सहन नसकेर ज्यान नै फाल्ने गरेका छन यस्ता कयौं महिलाको समस्या छन । नेपालमा नयाँ संबिधान बन्दैछ, यसमा महिलाको हक-हितको ग्यारेन्टी हुनुपर्दछ । बैदेशिक रोजगारिमा जाने महिलाहरुको लागि पनि सजिलै नेपालबाट जाने आउने सुबिधा, काम र दामको पक्का अनी सम्बन्धित देशमा गएर बिचलित हुन नपरोस । नेपाल सरकार बिभिन्न मुलुकमा खुलेका राजदूताबास अनी सरकारले खटाएका राजदूतबाट पनि ध्यान पुग्नु जरुरी छ ।

One response to “महिला माथि हुने गरेका हिंसा- छोटो चर्चा

  1. An appeal against women violence,,at santibatitika Ratnapark. On Saturday (26th Jan.).be there to listen us crying!

जवाफ लेख्नुहोस्

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  बदल्नुहोस )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  बदल्नुहोस )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  बदल्नुहोस )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  बदल्नुहोस )

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.