नेपाली संस्कृति, नेपाली पन र संगितलाई हमेशा माया गर्नुहोस्: राजेश पायल राई

अन्तर्वार्ता:
२९ सेप्टेम्बर २०११ । नेपालको संगित दुनियाँमा एक चर्चित नाम “राजेश पायल राई” जसको नाम नै एक पहिचान हो, परिचय हो । वहाँको बारेमा धेरै व्याख्या गरेर हामीले मुर्खता अपनाउनु बराबर हुनेछ । मेचीदेखी महाकालीसम्म र बालकदेखी बृद्वसम्म मात्र नभई विश्वका हरेक मुलुकमा छरिएर रहेका नेपालीहरुको मुखमा वहाँका कोकिल कण्ठले गाएका गितहरु गुञ्जने गर्दछन । राई अहिले लालीगुराँस साँस्कृतिक परिवारको आयोजनामा ३० सेप्टेम्वर २०११ का दिन, प्रस्तुत हुन गईरहेको दशैं-तिहार बिशेष “लालीगुराँस पायल म्युजिकल शो” मा मुख्य अतिथि कलाकारको रुपमा तिन दिन अगावै कुवेत आईसक्नु भएको छ । यसै अवसरमा कुवेतनेपाल डटकमले वहाँसँग केही समय भलाकुसारी गर्ने मौका पाएको थियो । आउनुहोस्, चर्चित गायक राजेश पायल राईसँग कुवेतनेपाल डट कमका प्रधान सम्पादक जय आले, सह-सम्पादक शिवराम पौडेल र संवाददाता ईन्द्र भूषालले वहाँका सांगितिक यात्रादेखी लिएर वास्तविक जीबनमा समेत झाँक्ने प्रयास गर्दै लिएको अन्तर्वार्ताको पुरा भाग जस्ताको तस्तै पढौं:

सर्वप्रथम यहाँलाई कुवेतनेपाल डटकमको तर्फबाट स्वागत गर्न चाहन्छौं ।

१) आरामै हुनुहुन्छ होला । तिन दिनको कुवेत बसाईमा कस्तो अनुभब गर्नुभएको छ र यहाँको सांगितिक वातावरण कस्तो पाउनु भयो ?

- हजुर आरामै छु । रमाइलो अनुभव भईरहेको छ । बिदेश घुम्नु शायद युज टु नै भईसक्यो । खासगरेर बहराईन, कतार, ओमान, जोर्डन लगायत सबै अरब राष्ट्रहरु म घुमिसकेकोले खासै धेरै फरक त होइन तर यहाँका नेपाली दाजुभाइहरु अतिनै मेलमिलापपुर्वक बस्नुहुँदो रहेछ । अन्य देशहरुमा जाँदा खासै त्यस्तो देखिएन तर यहाँको रमाइलो पारिवारिक वातावरण देख्दा साह्रै नै खुशी लागेको छ । केही ठाउँहरु घुम्ने मौका पनि पाएं त्यसमा पनि रमाइलो नै लाग्यो र यहाँको सांगितिक बातावरण पनि रमाईलै होला भन्ने लागेको छ ।

२) मध्यरातको सन्नाटामा कुवेत बिमानस्थल आईपुग्नु भयो, रातैभरी नसुतेर कुवेतवासी नेपालीहरुले बिमानस्थलमा गरेको स्वागत कस्तो लाग्यो तपाईंलाई ?

- कुवेत बिमानस्थलमा आउँदा जुन किसिमको स्वागत मैले पाएं, यो मेरो अनुभबमा हङ्कङ् पछिको दोस्रो लाग्यो । यती धेरै नेपालीहरु र सँघ-संस्थाका साथीहरु आउनु भएको थियो म अचम्मै परें । हङकङमा पनि यस्तै नेपालीहरु हुनुहुन्छ, नेपाली वेब पत्रिकाहरु छन, कुवेतमा पनि रहेछन यहाँका पत्रकारहरुले जसरी १२/१४ घण्टा काम गरेर पनि समाजलाई सूचना दिनुभएको रहेछ यो नै एउटा चेतनशिल समाजमा हुनुपर्ने गुण हो मलाई साह्रै खुशी लागेको छ । मेरा धेरै साथीहरुले पनि कुवेतमा भएका नेपाली सँघ-संस्था र नेपाली अनलाईन मिडियाले गरेको कामको खुलेर प्रशंसा गर्नु भएको थियो । कुवेतको नेपाली परिवेश साँचै नै सोंचेभन्दा रमाइलो लागेको छ ।

३) कुवेत आउने क्रममा तपाईंको यात्रा अली कष्ठकर रह्यो भन्ने सुनियो, कृपया नढाँटी बताईदिनुस न ?

- हजुर, त्यती धेरै त होइन र अब यात्रा गर्ने बानी नै भईसक्यो, यात्रामा सानातिना दु:खहरु त हुन्छन् नै । खास मेरो लकेज हराएको थियो अहिले मैले पाई पनि सकें । ट्रान्जिट पनि धेरै लामो थिएन तर यो फ्लाईट त्यती सुबिधायुक्त भने रहेनछ । तर नो प्रोब्लोम, जब म बिमानस्थलमा आउँदा यती धेरै कुवेतवासी नेपालीहरुको स्वागत र माया पाएं कि लकेज हराएको रिस पनि त्यही बेला मेटिएको थियो मेरो ।

४) भनेपछी समग्रमा यहाँ खुशी नै हुनुहुन्छ भन्दा अन्यथा हुँदैन ?

- हजुर बिल्कुल, म एकदम खुशी छु । एउटा पारिवारिक बातावरणमा आफ्नै परिवार जस्तो भएर बस्न पाएको छु । अन्य मुलुकहरुमा जाँदा होटलमा एक्लै पनि बसिन्थ्यो त्यही अनुसारको व्यवस्था गरेका हुन्थे साथीहरुले तर यहाँ एउटा परिवार जस्तो भएर सबै सुबिधा पाउँदा छुट्टै किसिमको रमाइलो लागेको छ । सबैले अति नै राम्रो ख्याल गर्नुहुन्छ । बारम्बार के खानुहुन्छ, के मन पर्छ भनेर सोधिरहनु हुन्छ सबैले तर म कच्याङ्-मच्याङ् खाईनरहने मान्छे हेर्नुस् एक पटक खाएपछी चुपचाप अर्को समयसम्मको लागि बस्न सक्छु । म एउटा परिवारमा जस्तो यहाँहरु सबैको माया र ममता पाउँदा ज्यादै खुशी छु ।

५) जब राजेश पायल राई कुवेत आउँदै हुनुहुन्छ भनेर मिडियामा खबर आयो तबदेखी सबै तपाईंको प्रतिक्षामा थिए । कस्ता कोशेलीहरु लिएर आउनु भएको छ त.. खासगरी योङ्ग जेनेरेशन जसले तपाईंका गितहरु अधिक मात्रमा सुन्ने गर्छन्, का लागि ?

- कुवेतमा मेरो पहिलो प्रस्तुति हुने भएकोले धेरै-थोरै पुराना-नयाँ गीतहरु नै गाउने छु । प्राय: अन्य मुलुकहरुमा जाँदा; बिचारछोके, सागरसरी चोखो माया, दर्शन नमस्ते, तिनतारा तिनतिर, बल्लै भेट भो आङ्गदामे, शिरै फुल सिरबन्दी, तिमी जस्तै सुबासिली जस्ता गीतहरु गाउने गर्छु र यहाँ पनि यिनै गीतहरु प्रस्तुत गर्नेछु र सागरसरी चोखो माया गाउँदा यहिँका स्थानिय आर्टिस्ट्स या अडियन्ससँगै गाउने प्रयास गर्नेछु ।

६) सांगितक प्रस्तुतिकै सिलसिलामा अहिलेसम्म कती देश घुम्नु भयो ठ्याक्कै भन्न सक्नु हुन्छ ?

- म धेरै ठाउँमा पुगे । कुवेत आएपछी गल्फ कन्ट्रिहरुमा इराक छाडेर सबै पुरा भयो । हङ्कङ् १७ पटक गएं, कोरिया ७ पटक अनी अस्ट्रेलिया, मलेसिया, जापान, थाईल्याण्ड, सिंगापुर, युके लगायत धेरै देशहरु जहाँ नेपालीहरुको बसाईं बाक्लो छ त्यहाँ गएको छु ।

७) तपाईंको सांगितिक यात्रामा प्रवेश ?

- म बि.सं. २०४७/४८ देखी यो क्षेत्रमा प्रवेश गरेको हुँ ।

८) तपाईंको सबैभन्दा चर्चामा आएको गित ?

- फैलियो माया दुबो सरी ।

९) अहिलेसम्म तपाईंका कतिवटा एल्बम बजारमा आए ?

- मेरो पहिलो एल्बम मुर्झना २०५२ सालमा आएको थियो भनेपछी अहिलेसम्म १२ वटा अडियो र ३ वटा भिडियो एल्बम बजारमा आईसकेका छन ।

१०) नेपालको अहिलेको अवस्थामा एल्बम निकाल्दा खर्च समेत उठाउन मुश्किल हुन्छ भनेर नाम कमाएका कलाकारहरुले हाम्रै अगाडि भनेका छन “जसको प्रत्यक्ष कारण फ्लास मेमोरी र मोबाईल हुन” राजेश पायल राईलाई कत्तिको असर पारेको छ यसले ?

- समयअनुसार संगीतप्रेमीहरुको चाहनालाई आत्मसात गर्दै राम्रा गितहरु बजारमा निकाल्न सकियो भने अझैसम्म पनि नेपाली संगीतको बजार राम्रो छ र म यसलाई धरासायी छ भन्ने मान्दिन । हाम्रो मुख्य ब्यापार भनेको सिडी र एलबमहरु नै हो । मेरो दर्शन नमस्ते ५८,००० भन्दा बढी बिक्री भईसकेको छ भनें राई ईज किङ्ग ३५ हजारको बिचमा बिक्री भएको छ र अरु पनि एल्बमहरु बिक्री भए र हुँदैछन । राम्रो गर्‍यो भने डराउनु पर्दैन । अहिले म यती ब्यस्त छु कि मलाई कुनै फुर्सदै छैन । हो कतिपय समस्याहरु छन जसले गर्दा गायकहरुलाई समस्या परेको छ त्यसलाई समाधान गर्नुपर्छ जस्तो कपी राइटका बिषयहरु भए । फेरिपनी राजेश पायललाई त्यस्तो समस्या परेको छैन किनकी लाखौं मेरा संगीतप्रेमी श्रोताहरुले मलाई र मेरो गितलाई मन पराईदिनु भएको छ र मैले पनि समय अनुसारको गित संगीत दिंदै आएको छु ।

११) हजुर एक सफल गायक । संगितप्रेमी नयाँ पुस्तालाई संगितप्रती झुकाब बढाउन केही त्यस्ता कार्ययोजना छन भबिस्यमा ?

- यो प्रश्नको लागि धन्यवाद । अहिलेको ब्यस्त समयको कारणले गर्दा आफुले चाहँदा चाहँदै पनि मनले चाहेको बिषय पुरा गर्न पाएको छैन । नेपाली गीत, संगितलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको बनाई बाहिरी बजारमा लानुपर्छ र अन्य अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धामा जानुपर्छ भन्ने मेरो मान्यता रहेको छ । त्यसको लागि एउटा स्टुडियो, संगित बिधालय खोल्ने बिचार गरेको छु ताकी धन नभएको कुनै नेपालीको छोरा राम्रो संगितप्रती जागरुक हुँदाहुँदै आफ्नो चाहनाबाट बन्चित नहोस् र नेपाली संगीतलाई बलियो बनाउने काममा अगाडि बढ्न सकोस भन्ने मेरो बिचार हो । आशा गरौ, मेरो यो सपना सपनामात्र नभएर पुरा पनि हुनेछ ।

१२) नेपालमा धेरैजसो कलाकारहरु गायक या नायक पैसा कमाउन जोड्तोड्ले लाग्ने तर सामाजिक सेवाको भाब त्यती पाईंदैन । तपाईं त झन एउटा सफल गायकको रुपमा स्थापित भईसकेको व्यक्तित्व, कतै सामाजिक सेवामा पनि समर्पित हुनुहुन्छ कि ?

- अवश्य । म सामाजिक सेवामा पनि रुची राख्दछु, मेरो जन्म जिल्ला खोटाङ्गको मनमाया एअरपोर्टलाई रु. ५०,००० सहयोग गरेको छु, कोसोभोमा सहादत प्राप्त गर्ने बलराम राईको दुर्गा चोकमा बनाईएको सालीकको लागि कार्यक्रम गरेर नै ७ लाख दिएको छु । मिर्गौला पीडित थिक बहादुर खत्री र बुइपा गबिसलाई रंगशाला बनाउनको लागि पनि खुलेर आर्थिक सहयोग गरेको छु र अन्य कती ठाउँमा सहयोग गरिसकेको छु । एक्निधी दललाई पनि सहयोग गर्ने सोच बनाएको छु । मेरो बुवा पुर्व जिल्ला सभापति भएर पनि होला मेरो सहयोग गर्ने जाँगर बढेको र म आफैलाई पनि अरुको दु:खमा सहयोग गर्न पाउँदा खुशी लाग्छ कि मैले गरेको केही योगदानले अरुलाई राम्रो हुन्छ, अरुको जीबन बच्छ भने किन नगर्ने भन्ने लाग्छ र मैले पैसा कमाउन नसक्नु यो पनि एउटा कारण हो । जेहोस् म अरुलाई सहयोग गर्दा खुशी छु पैसा भन्ने कुरा सधैं हातमा रहँदैन । अझै धेरै अरुको दु:खमा सहयोग गर्न सक्ने इश्वरले मलाई बातावरण बनाई दिउन भन्ने प्रार्थना गर्दछु ।

१३) तपाईं राई ईज किङ्ग फिल्मको नायक र अन्य फिल्महरुमा समेत नायकको भूमिकामा हुनुहुन्छ, वास्तवमा तपाईं गायक कि नायक या दुबै ?

- म राई ईज किङ्ग, दर्शन नमस्ते लगायत गुण्डाराजमा मुख्य नायकको भूमिकामा अभिनय गरेको छु । र अन्य थुप्रै फिल्महरुमा साना-तिना भूमिकाहरु निर्वाह गरेको छु । तर मलाई आज यो स्थानसम्म ल्याई पुर्‍याएको मैले गाएका मेरा गितहरुले नै हुन त्यसैले मलाई नायक भन्दा गायक नै भनिदिनु भए राम्रो हुने थियो ।

१४) २०४७/४८ तिरको राजेश पायल राई र अहिलेको राजेश पायल राईलाई तुलना गर्दै पछाडि फर्केर हेर्दा कुनै त्यस्ता भुल्नै नसक्ने क्षणहरु छन तपाईंको जीबनमा ?

- हजुर धेरै छन । हेर्नुस् जब म पहिलो पटक कोरिया गएको थिएं त्यती बेला म अरुको गीत गाएको थिएं र पनि मलाई सबैले माया गर्नुभयो मेरो स्वरलाई मन पराउनु भयो र म सफल भएर फर्कें । आज मैले कुन गीत गाएको थिएं भनेर सम्झनु पर्छ किनकि धेरै गाईसकें । त्यस्तै अर्को एउटा एकदमै नरमाइलो पक्ष छ र म लुकाउन पनि चाहन्न । जब म सन् १९९८ मा हङ्कङमा कार्यक्रम गर्न गएको थिएं र म कार्यक्रम स्थलमै लडेको थिएं र कार्यक्रम नै रद्द गरेर पनि फर्केको छु । तर पनि म ग्रेटफुल छु हङ्कङबासी नेपालीहरु प्रति कि जसले मलाई अझै धेरै माया गर्नुहुन्छ । र फेरिफेरी बारम्बार मलाई बोलाई रहनु भयो म उहाँहरुलाई धेरै सम्झिन चाहन्छु । धेरै छन् त्यस्ता रमाईला र नरमाईला पक्षहरु जसलाई भुल्नै सकिंदैन । गर्दागर्दै धेरै ठाउँमा घुमियो सांगितिक कार्यक्रमहरु लिएर धेरै अनुभब पनि भईसक्यो । कुनै ठाउँमा मलाई छुन मात्र पनि पाए हुन्थ्यो भन्नुहुन्छ मेरा शुभचिन्तकहरु । मलाई निकै खुशी लाग्छ र एकदमै उत्साहित पनि हुन्छु कि यती धेरै शुभचिन्तकहरु पाउँदा ।

१५) ओहो.. किन, के भएर लड्नु भयो र कार्यक्रम देखाउन गएको एउटा कलाकार जस्तो मान्छे ?

- इमान्दारीपुर्वक भन्नु पर्दा म अत्याधिक ड्रिंक्स गर्थे त्यो बेला । ड्रिंक्स बेगर म केही गर्नै नसक्ने अवस्थामा हुन्थें, मलाई लाग्थ्यो ड्रिंक्स नै सबैथोक हो जस्तो । जसले गर्दा म चल्नै नसक्ने अवस्थामा पनि पुगें । अहिले मलाई देख्नु भएको यो मेरो दोश्रो जीबन हो । अहिले मैले कुनैपनी हानिकारक मध्यपान र धुम्रपान जस्ता चिजहरु सेवन गर्दिन । र सबैलाई यो चिजहरुबाट टाढै रहन सल्लाह दिन चाहन्छु र सेवन नै गरेपनी थोरै मात्रमा गर्ने सुझाव दिन चाहन्छु । यस्ता चिजको सेवनले केबल मानबिय जीबनमा क्षती मात्र गर्दो रहेछ भन्ने मैले राम्रोसँग बुझ्ने मौका पाएको छु । मैले यो सत्यतालाई सम्पूर्ण मेरा शुभचिन्तकहरुको अगाडि खुल्ला स्विकार गरेकोले पनि वहाँहरुले राजेश पायल राई झुटो मान्छे होइन रहेछ भनेर मेरा गितहरु अझ चर्चामा आएको र मलाई अझ बढी माया गरेको हुनुपर्छ भन्ने मलाई अनुभुती भएको छ ।

अब प्रसंग अलिकती रमाइलो पक्षतिर:
१६) विश्वमा जताततै भनेको सुनिन्छ र धेरै देखियो पनि कि गायक एवं नायकहरुका प्रेमिकाहरु धेरै हुन्छन भनेर । हजुर त नेपालको एउटा सुपर स्टार गायक र नायक पनि.. होलान नि दर्जनौं प्रेमिकाहरु तपाईंका पनि ?

- ठुलो हाँसो । हेर्नुस् मलाई माया गर्ने र मेरो गीतहरुलाई सुनेर मन पराउने मेरा लाखौं श्रोताहरु, शुभचिन्तकहरु हुनुहुन्छ जसको मायाको कारण आज म यो ठाउँमा उभिएको छु र वहाँहरुको माया र स्नेह बेगर राजेश पायल केही पनि होईन । तर अब व्यक्तिगत कुरा गर्नु भएको हो भने साँचै नै भन्नुपर्दा आजसम्म पनि मेरो एउटा गलफ्रेन्ड समेत छैन । तर लाग्छ, कहिं न कहिं कोही न कोही काली, गोरी, होंची, अग्ली, पातली, मोटी जस्तै भएपनी भगवानले मेरो लागि एउटी त बनाइदिएका होलान र मेरो पनि एकदिन घरजाम होला, म पनि बेहुला बनुँला भन्ने विश्वास चाँही पक्कै छ ।

१७) त्यसो भए राजेश पायल राईलाई हामी सम्पूर्ण नेपालीहरुले जीबन संगिनीको साथमा कहिले देख्न पाउँला त ?

- पुन: लामो हाँसो । मलाई सबै नेपालीहरुको पवित्र माया पाउने एउटा सफल गायक बनाए भगवानले । सबैले माया गर्नु भएको छ, अतिनै ब्यस्त जिन्दगी बिताएको छु । विवाहको कुरा, अब म यो बिषय मेरा लाखौं शुभचिन्तकहरुलाई छोड्नेछु । उहाँहरुले नै मलाई एउटा आशिर्वादको रुपमा दिनुहुनेछ मेरो जीबन संगिनी । तर म विवाहको लागि एकदमै तयारी अवस्थामा छु । म घण्टीको नजदिक पुगिसकेको छु, जब घण्टी बज्छ मेरो विवाह हुनेछ तर घण्टी बज्ने समय कतिसम्म कुर्नु पर्ने हो  यो त खोई लेखेको वा जुरेको हुनुपर्छ जस्तो लाग्छ । फेरी हाँस्दै.. विवाह भएपछी पनि मलाई बोलाउनुस् न हनिमुनको समेत प्याकेजै लिएर कुवेत आउँला नि.. सबैको लामो हाँसो..

१८) अब तपाईंको पारिवारीक पृष्‍ठभूमिको बारेमा पनि केही जान्न सकिन्छ कि ?

- पारिवारीक पृष्‍ठभूमिको बारेमा; मेरो बाबा-आमा लण्डन अक्स्फोर्डमा बस्नुहुन्छ, बाबा ब्रिटिश आर्मी, दिदी पनि उहिँ हुनुहुन्छ । एउटा दाई पनि ब्रिटिश आर्मीमा हुनुहुन्छ भनें एक दाई यही गल्फ कतारमा हुनुहुन्छ र मेरो आफन्तहरु धेरै हङ्कङमा हुनुहुन्छ । म परिवारको काहिँलो छोरो हुँ ।

१९) अन्त्यमा कार्यक्रमको आयोजक संस्था लालीगुराँस सास्कृतिक परिवार, जसले तपाईंलाई कुवेत ल्याउन सफल भयो र तपाईं जस्तो व्यक्तित्वलाई हामीले प्रतक्ष्य भेटेर यतिका कुरा गर्ने मौका पायौं । वहाँहरु लगायत सम्पूर्ण कुवेतवासी नेपालीहरुलाई कुवेतनेपाल डटकम मार्फत केही भन्न चाहनुहुन्छ कि ?

- कुवेतमा यो मेरो पहिलो आगमन र प्रथम कार्यक्रम हो । कुवेतबासी नेपालीहरुको बिचमा म आएर यो बिजया दशमीको रमाइलो परिवेशमा कार्यक्रम देखाउन पाउँदा साह्रै हर्ष बिभोर छु । यस अर्थमा मलाई यो परिवेश मिलाईदिनु हुने संस्था लालीगुराँस साँस्कृतिक परिवारलाई धेरै धन्यवाद दिन चाहन्छु । देश छाडेर बिदेशमा बस्नु हुने सम्पूर्ण नेपालीहरु पैसा कमाउन आउनु भएको हो तर पैसा सबै चिज होइन फेरीपनि कमाउनुस्, आफ्नो परिवारलाई खुशी दिनुस्, नेपाली भाषा, संस्कृति, नेपाली पहिचान, नेपाली गीत/संगीत र नेपाली पनलाई कहिल्यै नबिर्सनुस् र खुशीसाथ नेपाल फर्कनुस् यति नै भन्न चाहन्छु र बिजया दशमी तथा शुभ दिपावलीको पावन अवसरमा हार्दिक मंगलमय शुभकामना पनि ब्यक्त गर्न चाहन्छु ।

धन्यवाद ।