कम बिजुली… महँगो महसुल…

प्रत्येक नेपाली नागरिकले दक्षिण एसियामा सबैभन्दा कम विद्युत् खपत गर्ने गरेका छन् । तर, विद्युत् खपतको तुलनामा नेपालीहरूले तिर्ने विद्युत् महसुल भने सबैभन्दा महँगो छ । इन्टरनेसनल इनर्जी एसोसिएसन (आईइए) को की वल्र्ड इनर्जी २००९ र इनर्जी सिस्टम मेनेजमेन्ट एसिस्टेन्स प्रोगाम (ईएसएमएपी) को तथ्यांकले नेपालीहरू न्यून विद्युत् उपभोगका लागि महगो महसुल तिर्ने ग्राहक देखाएको हो ।
तथ्यांकअनुसार नेपालीको प्रतिव्यक्ति विद्युत् उपभोगको परिमाण वार्षिक ८१ किलोवाट मात्रै रहेको छ । सन् २००४ मा यो परिमाण ६९ किलोवाट थियो ।  दक्षिण एसियाली मुलुकमा सबैभन्दा धेरै विद्युत् ऊर्जाको प्रयोग भारतीय नागरिकहरूले गर्ने गरेका छन् । १ भारतीय नागरिकले प्रतिवर्ष ५ सय ४३ किलोवाट विद्युत् ऊर्जा खपत गर्छ ।  यद्यपि भारतको कुल ऊर्जा उत्पादनमा तापिय ऊर्जाको हिस्सा बढी छ । छिमेकी देश चीनको प्रतिव्यक्ति विद्युत् खपत गर्ने परिमाण २ हजार ३ सय ४६ किलोवाट छ । १ नेपालीले खपत गर्ने ऊर्जाको तुलनामा यो २८ र भारतीय नागरिकको तुलनामा ४ गुणा बढी हो । सन् २००४ मा चीनमा यो परिमाण १ हजार ५ सय ८५ किलोवाट थियो ।
१ पाकिस्तानी नागरिकले प्रतिवर्ष ४ सय ७५, श्रीलंकालीले ४ सय १८ र बंगलादेशीले १ सय ४४ किलोवाट विद्युत् वार्षिक रूपमा खपत गर्ने गरेका छन् । भुटानले भने आफूले उत्पादन गरेको ऊर्जा खपत गर्न नसकी भारत निर्यात गर्ने गरेको छ । एसियाली नागरिकको औसत वार्षिक विद्युत् ऊर्जा खपतको परिमाण ७ सय ५ किलोवाट रहेको छ ।
विद्युत् ऊर्जा खपतको तुलनामा नेपाली नागरिकले महसुल भने महँगो तिर्ने गरेका छन् । नेपालीहरूले प्रतियुनिट विद्युत्को औसत ७ रुपैयाँ ३० पैसा शुल्क महसुल तिर्ने गरेका छन् । दक्षिण एसियाली मुलुकमा सबैभन्दा महँगो विद्युत् महसुल श्रीलंकाली नागरिहरूले तिर्ने गरेका छन् । उनीहरूले प्रतियुनिट विद्युत्को १२ रुपैयाँ ४८ पैसा महसुल तिर्ने गरेको तथ्यांकले देखाएको छ । अफगानी नागरिकले प्रतियुनिट विद्युत्को ९ रुपैयाँ महसुल तिर्ने गरेका छन् ।  भारतमा सोही परिमाणको विद्युत्को दर ५ रुपैयाँ ६६ पैसा छ भने पाकिस्तानमा ४.५५, बंगलादेशमा ३.७५ रुपैयाँ छ । यो क्षेत्रका देशहरूमा सबैभन्दा कम विद्युत् महसुल तिर्नेमा भुटानी नागरिक छन् । उनीहरूले प्रतियुनिट विद्युत्को २ रुपैयाँ ३६ पैसा महसुल तिर्छन् ।