हाम्रो देशका नारीहरुको पनि बिदेश जानी लहर निकै बढेको तथ्यांकहरुले देखाएकोछ अझ भनौं समस्याहरुले प्रष्टयाएको छ । चाहे उ शिक्षित होस् या सामान्य साक्षर । बिदेश गएर केही पैसा कमाएर स्वदेश फर्केर खुशी जिबन बिताउने सुनौलो सपना बोकेर खाडी मुलुक कुवेत नगरिमा पुगेका छ्न, धेरै त । नेपालबाट दलाल, मेनपावरसँग ठगिदै भारतको बाटो हुँदै, आफनो मातृभूमी घरपरिबार सबैलाई छोडेर खाडी मुलुक पुग्छन। त्यहाँ पुग्ना साथ दलालकोमा भेडा बाख्रा जस्तै थुनिन पुग्छ्न ।
धेरै नेपाली कामदारलाई कुवैति मालिक र त्यहाँकै लोकल मेनपावरको मान्छेले कुटपिट गरेको, कामगरेबपत तलब पनि नदिएको धेरैको गुनासो छ । म लगायत नेपाली दुताबासबाट आउनुभएको एकजना अधिकारी तथा प्रवासी नेपालीहरुको डोकुमेन्ट्री फिल्म बनाउन आएका अमेरिकि नागरिक तथा माउन्टएभरेष्ट क्लबका साथीहरु कुवेतको मेनपावरमा पुगेका थियौं । त्यो १२ तलको घरमा १५० भन्दा धेरै हाउसमेटको काम गर्ने मेनपावर रहेछ ।
त्यो मेनपावरमा यस्तो किसिमको माहौल थियो कि हामी त्यसको बारेमा सोच्न त के कल्पना पनि गर्न सक्दैनौ । त्यहाँ त एउटा नारीले अर्को नारीलाई भेडावाख्रा सरह खरिद र बिक्री गर्दा रहिछ्न । अब्राहम लिङनले अमेरिकाबाट मानव दासताको अन्त्य गरेको निकै लामो समय भएपनि खाडी मुलकुमा यी यावत रितमिाथि टेवा दिने काम अझै बाँकी रहेछ नै ।
हेर्दा हेर्दै २५ देखी ३० जना महिलालाई अघी पछी पाले बसेर मेनपावरको भित्रपटि लाइनसँग उभिएको देख्दा मलाई कता कता दसैंको बेलामा तिब्बतबाट खशी र भेडा भित्रिएको याद आउँछ । एकैछिनमा एक कुवेट साउसाउनी आए सबैलाई हेरेपछी एकजनालाई मन पराउछन् । ती महिलालाई आफ्नो घरमा कामगर्न लगेबापत मेनापावरलाई ३५० कुवेती रुपैयाँ (डिनार) दिनुपर्दो रहेछ करिव नेपाली रुपैयाँ ९५,०००।
धेरैबेरसम्म कसाहीले पशु बेचेजस्तै गरी मोलतोल भयो । ती विचरी नारीको जिन्दगी त पशुको भन्दा पनि लाचार रहेछ भन्ने मलाई लाग्यो ।अनी कुवेती साउसाउनीले घरमा काम गराउन लिएर जान्छन त्यतिमात्रै कहाँ हो र त्यसै बिच हामीले अर्को महिला को दुर्दशा देख्यौं। ति महिलालाई मेनपावरको मान्छे र कुवेती साउसाउनिले कुटपिट गरिराखेका थिए । महिला चिच्चाईचिच्याई रोइरहेकी थिइन । यो देखेर हामीले पनि बुझन कोशीस गर्यौं । ति महिला पनि यसरी नै बेचियर एक कुवेती परिवारमा पुगेकि रहिछ्न । कुवेतिको घरबाट २ महिना अघि भागेर उनलाई कुवेतीको घरमा पठाउँने म्यानपारमा समस्या लिएर आएकी रहिछिन । ति महिलाले रुदै भनिन – बिहान उज्यालो भएदेखि रातिको २,३ बजेसम्म कामगर्नु पर्ने, जती काम गरे पनि गाली गर्ने, जतिबेला पनि खाना नमिठो भयो भन्ने, आफुले खाएको जुठो खाना दिने, दिनरात काम गरी एक्छिन सुतौ भने पनि पाहिदैन किनकि ……….. उनी त्यहाँ केही भन्न चाहन्छिन । बिचरा कसरी भनून यो भन्नको लागि उनीसँग शब्द छैन । धेरै समय लिएर आफनो सिर निउराउँदै रुदै भनिन, “त्यो घरमा साउको बिस्तारा पनि बन्नु पर्छ “।
सन्योगबस यो मेनपावरकि दलाल पनि नेपाली महिला नै रहिछन । त्यसैवीच ति नेपालबाट आएका अमेरिकिन नागरिकले दाँयाकोखाको अफिस मा १६,१७ बर्ष कि नेपाली केटी रुदै गरेको देखेर उनीसँग सोधे – के भयो ? उनी रुदै भन्छिन- म संग नेपालबाट आएकी साथीलाई फोन गरेको साउनिले भेटायो अनी मलाई कुटपिट गरी अफिसमा फिर्ता गर्न लिएर आयो ।
यो सुन्दा ति अमेरिकि त छक्क पर्छ्न अनी सोध्छ्न – के यहाँ फोनमा कुरा गर्न पनि पाहिदैन् ? यहाँ कानुन/पुलिश छैन ? त्यसको प्रतिउत्तर लामो समयदेखि कुवेतमा काम गर्नुहुने साथीले दिनुभयो – यहाँ घरमा काम गर्ने महिलाको लागि कानुन/पुलिश त के मानबियता पनि छैन । यो देख्दा मेरो आँखाबाट आँशु खस्यो, मुटु छियाछिया भयो मैले ति साउदीबाट आउनुभएको अधिकारी तर्फ हेरे ……. ती अधिकारी भन्नु हुन्छ “हामी जहाँ जान्छु यस्तै बियोग देख्छौ हामीले भनेको सरकारले सुन्दैन” के गर्नु । हामी सँगै जानु भएका माउन्टएवेर्सट् क्लवका साथी भन्नु हुन्छ – नारीहरुलाई बिदेश जान रोक लगाउँनु पर्दछ, बरु साग र सिस्नु खानु , फाटेको टालेको लगाउनु तर बिदेश नजानु, हामी सबै मनिलो मुख बनाएर एक अर्कोलाई हेर्दै त्यताबाट बाहिर निस्क्यौं ।
यी सब हुँदाहुँदै पनि हजारौं नेपाली विदेसिन बाध्य भएका छन् । दिनरात बलात्कृत भएका छन, काम गरेबापत पारिश्रमिक पनि पाउँदैनन् । कुवेतमा यस्ता पिडा खेपिरहेका र नेपाल फर्कन चाहने ५ सय महिलाहरुलाई नेपाली दुतावास साउदीले ट्रयावल डकुमेन्ट प्रदान गरेको छ । धन्यवाद, नेपाली दुतावास साउदी अरेविया ।
अव त देश परिवर्तनको संघारमा छ, देशले एउटा नयाँ शक्ति पाएको छ, यस अवधिमा यो नयाँ सरकारले खाडीमा रोजगारी गर्ने आम नेपालीहरुको पक्षमा वकालत गर्नेछ, वैदेशिक रोजगारका खातिर विदेसिने आम नेपालीसँग प्रत्यक्ष सरोकार राख्ने विषयहरुमाथि वैदेशिक रोजगारका नीतिनियमहरु तर्जुमा हुनेछन् । वैदेशक रोजगारमा जाने महिलाहरुको लागि गाँस वास तथा सुरक्षाको ग्यारेन्टी यो सरकारले पहल गर्नेछ । सम्बन्धित देश, एजेन्ट वा म्यानपावरहरुलाई सहज बनाउँने र एउटा नीतिनियमभित्र बाँधेर रोजगारीका अवसरहरुलाई प्रोत्साहान गर्ने ठूलो दायित्व यो सरकारको काँधमा छ ।
सम्पुण आदर्णिय दाजु भाई दिदीबहिनिहरु बिदेश जानुहोस् तर जानुभन्द पहिले यि घटना प्रर्ती पनि सचेत रहनुस्
कुवत बाट घर फर्किन लाग्नु भयको सबै दिदीबहिनीहरुला नज्दिकै आयको बिजया दसैं र दीपाबलिको हार्दिक मगलमाया शुभकामना ..
(कुवेट सम्बाददाता ) सुजन के.सी
आज फेरी मन दुखेको छ शायद सबैका दुखे होलान तर मेरो ज्यादै दुखेको छ किन कि मैले पटक पटक बिचार गरे फेरी पनि बिचार गरे । बिगत लाई सम्झेर बिचारे आज लाई सम्झेर बिचारे तर मेरो मन बुझेन । कुरा को सुरु त गर्नु पर्यो नै कुरो हो कुवेत मा पिसिएे का ,हेपीएे का सोसीएे का हरुको लगाउन सक्दैन त्यही बिचार र सपना बोकेर आमा का नाक ,कान बुचो पारेर पारी खेत को पुर्जा अड्ना राखेर ठुला घरे मुखिया का अगाडि दातै देखाएेर सयकडा ५ का दरले कोसेली दिउला बाजे भनेर जिबन सङिनी को भक्कानो छोडेर हालेको अगालो र् भुन्टे र भुन्टी को तोते बोली सन्ङै आज या भोली भएे का बाबु आमा लाई छोडेर दलाल को आज आज भोली भोली सुन्दा सुन्दै हैरान हुँदै पैसा को बिटो भोली कमाउने आसमा दलाल लाई बुजाएे र भारत को बाटो हुँदै कुवेत मा आएे र घर न घाट भयका हजारौ नेपाली व्याथा हो यो । मोही माग्ने ले ढुम्रो लुकाउनु हुन्नरे मैले जे देखे त्यो नै सुरु गरौ कुवेत मा गैर कानुनी रुप मा रहेका बिदेसी नागरिक हरुलाई आफ्नो देस फर्कन पाउने बेवस्था इम्नेस्टी ले गरेको थियो त्यसै सिल्सिलामा हामी ले नेपाली नियोग साउदी अरब मा संपर्क गरी यो कुरा को जानकारी गरायौ फोन र मेलमा कुरा हुँदै गयो र १ हप्ता का लागि कुवेत मा नेपाली का कागज पत्र बनाउन पर्तिनिधी आएे पुष्प राज जि के गाडी बाट उत्रनु भएे को थियो पीडित हरुले घेर्न सुरु गरे । रुने र गुहार्ने हुँदै गयो माउन्ट एभरेष्ट क्लब ,नेपाली चर्च ,मगर सँग कुवेत रअन्य साथी हरुले सहयोग गरेका थिएे यस्तैमा कथा ब्वाथा सुरु हुन थाले बुटबल घर बताउने महिला सानो झोला हात्मा लियर मलिनो मुख लगाएे र भनिन म २ बर्ष पहिला आएे कि हुँ तर मैले काम गरेको १ पैसा पनि पाएन तर अब घर जान मन छ म सँग कुनै कागज छैन सुन्ना साथ तै चुप मै चुप किन कि हामी सँग कुनै सहयोगी सस्था छैन नेपाली मन हरु कुडीएे का छन हामी सबै नेपाली भन्न सक्दैनौ किन कि धेरै कमाउने मात्र नेपाली हुन सोचिन्न्छ । खै मतो ? यहाँ यौटी डोल्मा को कुरा गरेर हुने देखीएेन हजारौ डोल्मा हरु कुवेत को बाटो हरुमा हराएेका छ्न ।सिता नाम बताउने नेपाली नारी राबण को बल्त्कार बाट यौटी छोरीको जन्म दिएर १० बर्ष कुवेत को अदालत को ढोका खट खटाएे कि छन । कुवेत मा उनी लाई वकिल राखी दिने नेपाली ब्यापारी मित्र सिन्जाली उन्को आक्रोस सुनेर पानी पानी भएे किन कि उनका सबै कर्तुत हरु उन्ले अोकल्दिन । मैले पुष्प राज जि सँग सोधे उहाको उत्तर थियो यो बारेमा नियोग लाई कुनै जानकारी छैन किन यो कुरा नेपाल सरकार लाई जानकारी छैन कि कान मा तेल हालेर सुत्दै छन नेपाली नेता हरु किन भारत को बाटो हुँदै नेपाली चेली कुवेत मा बेछिन्छन । त्यो बारेमा किन चासो छैन ? अब सिता घर जान चाहान्चिन तर उपएे कुनै छैन किन कि छोरीका साथ् मा नेपाल जाने उन्को चाहना छ अब त साउदी स्थित नेपाली नियोग ले पनि थाहा पायो आसा गरौ यिनी नेपाल जाने धोको पुरा होला यहाँ नेपाली ले किन भौतारिनु परेको छ भ्नी थोरै भन्नु राम्रै होला काम को सिल्सिला मा आज भन्दा 20/25 बर्ष अगाडि बाट नेपाली हरुले आफ्नो कर्मा थलो बनाएे को बुजिन्छ तर त्यो समएे देखी नेपाली हरुका कुनै सँग सस्था हरु नभय्का र भएे पनि आम नेपाली को पर्तिनिधित्यो गर्न नस्केको अब्स्था हो भने नेपाली लाई भुलेर सम्पर्दायिक सस्था बन्दै जानु र क्लब हरु बिहान सुरु हुँदै अस्ताउदै गर्ना ले यो त हाम्रो कारण हो सरकार का तर्फ बाट पटक पटक इराक र कुवेत नेपाली को नर्सम्मार हुँदा पनि आले टाले निती रहनु हो कुवेत बाट पटक पटक माउन्ट एभरेष्ट क्लब ले फोन पत्रचार र मन्त्री हरुलाई भेटी यो बारेमा जानकारी गराए को हो तर आसा गरौ देशको बादलइदो परिस्थिती ले भन्नौ या नयाँ सरकार ले हाम्रो पक्ष मा निणएे लिने छ । आउनुहोश तपाईं हामी हाते मालो गरेर यहाँ नेपाली नियोग राख्न का लागि दबाब दिउ हाम्रो हातेमालो बाट हजारौ सिता र डोल्मा बछन भने आउनुहोश सिङो नेपाली को सिङो सस्था माउन्ट एभरेष्ट स्पोर्टइङ क्लब मा स्वागत छ सबैको साझा सस्था मा साझा काम गरौ आन्तमा जो जो यो घडी मा नेपाल जान पाउनुहुन्न्छ उहा हरुको भबिश उज्जल रहोश भन्ने शुभकामना र सबै का घर आगन्मा आउँदै गरेको नेपाली हरुको महान चार्ड बिजया दशमी २०६५ को हार्दिक मंगलमय शुभकामना ।
स्वर्णिम सपना, र केही गर्छु भन्ने चाहना बोकेर बिदेश पसेकी एक नेपाली चेलीको पीडायुक्त सत्यघटना हो यो , चितवन निवासी सुश्री सिता सापकोताको । अहिले एक अन्जान नौ वर्ष कि फुल जस्ती छोरी छिन । ।
BBC News Headlines
